U Albaniji čak 84% građana podržava ulazak u Evropsku uniju, dok u Crnoj Gori taj procenat iznosi 66%. Ovi podaci dolaze iz najnovijeg istraživanja Eurobarometra, koje pokazuje značajne razlike u stavovima građana zemalja Zapadnog Balkana prema EU. U Srbiji, međutim, situacija je mnogo manje optimistična – samo 36% ljudi ima poverenje u EU, a samo 35% veruje da bi članstvo u EU bilo pozitivno za zemlju. Analitičari ističu da su glavni uzroci ovog skepticizma višegodišnje izneverene nade i osećaj da EU deluje sa dvostrukim standardima.
Prema navodima analitičara, građani Srbije sve više vide EU kao aktera koji ne ispunjava svoja obećanja. Istraživanje pokazuje da se čak 30% stanovništva protivi članstvu, dok 35% nema stav o ovom pitanju. U poređenju s drugim zemljama regiona, Srbija se nalazi na poslednjem mestu po poverenju u EU i stavovima prema njenom članstvu. Na primer, u Albaniji čak 80% građana ima poverenje u EU, dok u Crnoj Gori taj procenat iznosi 65%.
U vezi sa pitanjem da li bi članstvo u EU bilo dobra ili loša stvar, rezultati su takođe zabrinjavajući za Srbiju. Samo 35% građana veruje da bi to bila dobra stvar, dok 30% smatra da bi to bilo loše, a 35% ne zna ili nema stav o tom pitanju. U Albaniji, 84% građana smatra da bi članstvo bilo pozitivno, dok u Crnoj Gori 66% deli isto mišljenje.
Strahinja Subotić, programski menadžer Centra za evropske politike, ističe da rezultati istraživanja odražavaju duboku sumnju među građanima Srbije. „S jedne strane postoji skepticizam prema EU, a s druge pesimizam u vezi sa članstvom. Građani vide EU kao aktera sa dvostrukim standardima. Ukoliko se ovaj trend nastavi, skepticizam će rasti“, navodi Subotić. On objašnjava da su vrednosni i ekonomski aspekti ključni za razumevanje ovih stavova. Iako građani prepoznaju vrednosti koje EU donosi, sumnjaju da će članstvo doneti ekonomski prosperitet.
Pored toga, EU se suočava sa unutrašnjim problemima koji dodatno otežavaju situaciju. Ograničena mogućnost ekonomskog prosperiteta EU izaziva skepticizam čak i među proevropskim građanima u Srbiji. „EU je sve više pritisnuta sa istoka i zapada, što smanjuje njen uticaj i konkurentnost“, dodaje Subotić.
Društvo u Srbiji je fragmentisano kada je reč o stavu prema EU. Gotovo jednak broj građana smatra da je ulazak u EU dobra i loša stvar, dok značajan deo ne zna ili nema stav. Ovi rezultati ukazuju na to da se skepticizam prema EU može povećati, posebno s obzirom na nerešena pitanja kao što su status Kosova i odnosi sa Rusijom. Takođe, postoji zabrinutost oko mogućih granica koje bi se uspostavile ukoliko Crna Gora postane članica EU pre Srbije.
Slobodan Zečević, direktor Instituta za evropske studije, deli mišljenje da postoji mnogo razloga zbog kojih građani Srbije ne veruju u proces evrointegracija. On naglašava da su očekivanja i nade od procesa pristupanja EU izneverena još od 2000. godine. Pomeranje rokova za ulazak u EU dovelo je do sve većeg skepticizma među građanima koji se pitaju da li je članstvo uopšte moguće. Pored toga, pitanje Kosova i odnos prema Srbima na Kosovu dodatno komplikuju situaciju.
U Srbiji, sve veći broj građana oseća da EU nije ispunila svoja obećanja, posebno kada je reč o Briselskom sporazumu i formiranju Zajednice srpskih opština. Ova osećanja doprinose opštem pesimizmu i skepticizmu prema članstvu u EU. U svetlu ovih informacija, čini se da je proces evrointegracija u Srbiji suočen sa značajnim izazovima koje treba prevazići kako bi se obnovilo poverenje građana.
