Osam vekova je prošlo otkako se Sveta Anastasija, majka Svetog Save, preselila u večnost, ostavljajući dubok trag u srpskoj duhovnosti. Iako je njeno ime urezano u temelje srpske kulture, o njoj se malo zna, a njeni doprinosi su često ostajali u senci velikih Nemanjića. Njena uloga kao majke prvog srpskog arhiepiskopa i kao onoga ko je zajedno sa Stefanom Nemanjom postavio temelje srpske države i Crkve, nije dovoljno istražena ili priznata u književnosti ili istoriji.
Zanimljiva priča počinje 4. jula 2011. godine, kada se književnik i novinar Dragan Damjanović našao u porti manastira Studenice. Tog dana nije znao da je praznik Svete Anastasije, ali je to bio trenutak koji će pokrenuti istraživanje koje će rezultirati prvim romanom posvećenim ovoj svetiteljki. Njene mošti su, na gotovo čudesan način, otkrivene tri decenije ranije, a Damjanovićeva knjiga je kasnije prevedena na više jezika i postala popularna širom sveta.
Kao da je sve bilo unapred određeno, Damjanović se setio kako je tog dana ostao u manastiru do kasno u noć, razgovarajući s malo ljudi. Kada se ispovedio, sveštenik mu je savjetovao da se ispovedi Svetoj Anastasiji. Ova rečenica ga je duboko pogodila, a sledeći dan mu je mlada lekarka objasnila da je tada praznik majke Svetog Save. Osećajući se kao da se probudio, Damjanović je započeo istraživanje koje ga je odvelo kroz Rašku, Kopaonik, Kuršumliju, i Solun, dok je čitao drevne letopise i istorijske izvore.
Roman „Proročanstvo Nemanjine žene – Anastasija“ je rezultat njegovog truda i istraživanja, a Damjanović ga smatra jednim od svojih najznačajnijih dela. U završnim poglavljima opisuje neobične događaje iz novije istorije manastira Studenice, uključujući otkrivanje moštiju Svete Anastasije. Ova otkrića su se dogodila nakon zemljotresa 1981. godine, kada su stručnjaci došli u manastir kako bi procenili štetu i započeli obnovu.
Mitropolit Jovan, tada iguman Studenice, se priseća kako je tokom razgovora sa akademicima primetio svetlu liniju ispod freske monahinje Anastasije. Na nagovor, podignut je deo poda i ispod njega su pronađene mošti Svete Anastasije. Ovo otkriće nije samo promenilo istoriju manastira, već je i dovelo do dramatičnih događaja u životu mitropolita Jovana.
Nedugo nakon otkrića, Jovan je doživeo tešku saobraćajnu nesreću, a lekari su prognozirali da nikada više neće prohodati. U to vreme, stigla je odluka da se mošti vrate u zemlju. Na dan praznika Svete Anastasije, mitropolit Jovan je zatražio da ga prenesu iz bolnice u manastir. Njegovo prisustvo je bilo ključno da se mošti ne vrate u grobnicu, već da ostanu u kivotu, koji je kasnije izgradio sveštenik Vojo Bilbija.
Damjanovićev roman nije bio samo nova knjiga; on je označio početak novog književnog puta. Nakon njega, autor je napisao romane o detinjstvu Isusa Hrista, dokumentarni film o sklanjanju Svete Porodice, kao i druga dela koja istražuju teme koje su često ostajale na margini istorije. Sve to ukazuje na to da su se događaji oko Svete Anastasije odvijali prema nekom većem planu.
Pogledajući celokupnu priču, od otkrivanja moštiju, preko njihovog očuvanja, do nastanka prvog romana o Svetoj Anastasiji, teško je ne primetiti da je sve to deo Božijeg promišljanja. Ono što se ljudima u tom trenutku činilo kao slučajnost, u Božjem vremenu postalo je ispunjenje jednog mnogo većeg plana. Damjanovićeva knjiga danas se čita širom sveta, otvarajući vrata razumevanja i poštovanja prema životu i delu Svete Anastasije, žene čiji značaj nikada ne bi trebao biti zaboravljen.
