Viminacijum je jedan od najvažnijih arheoloških parkova u Srbiji i Evropi, smešten blizu Požarevca, godišnje ga poseti preko 100.000 ljudi. Ovaj nekadašnji rimski megapolis, lociran u neposrednoj blizini Starog Kostolca, predstavlja jedan od najatraktivnijih i najbolje uređenih arheoloških parkova u ovom delu Evrope. Arheologija više nije rezervisana samo za naučne krugove, već je postala dostupna široj javnosti zahvaljujući interaktivnom turizmu i spektakularnim pronalazima.
Viminacijum je svoj razvoj započeo u prvom veku nove ere, kada su rimske legije prepoznale strateški značaj ovog prostora i podigle vojni logor. Kako je trgovina napredovala, uz logor se razvilo civilno naselje. Tokom vladavine cara Hadrijana, Viminacijum dobija status municipijuma, a u trećem veku postaje kolonija, što je bio najviši rang koji je grad mogao da dobije u okviru Rimskog carstva. Na vrhuncu, ovaj antički centar imao je više od 40.000 stanovnika, ali su ga u petom veku razorili Huni, a konačan nestanak Viminacijuma vezuje se za dolazak Slovena u sedmom veku.
Jedna od posebnosti Viminacijuma je ta što nad njegovim antičkim ostacima nikada nije podignuto moderno naselje, što je omogućilo arheolozima da istraže i sačuvaju monumentalne objekte. Među njima se izdvaja Rimski amfiteatar sa kapacitetom od 12.000 mesta, kao i ostaci raskošnih carskih termi. Posebnu pažnju privlači Mauzolej, u kojem je sahranjen rimski imperator Hostilijan, kao i „Mamut park“, gde posetioci mogu videti očuvane skelete mamuta starih milion godina, uključujući čuvenu mamuticu Viku.
U okviru arheološkog parka nalazi se i naučno-istraživački i turistički centar „Domus Scientiarum Viminacium“, koji je izgrađen u stilu rimske vile. Muzej Viminacijum, smešten u ovom kompleksu, prostire se na tri nivoa i čuva bogatu riznicu od 1.750 unikatnih eksponata, uključujući zlatne i srebrne predmete, freske i skulpture visoke umetničke vrednosti. Ova izložba pruža posetiocima jedinstveno iskustvo života rimskih imperatora.
Tokom svečanog otvaranja novog muzeja u decembru 2025. godine, ministar kulture Nikola Selaković istakao je značaj Viminacijuma kao društveno i naučno relevantnog lokaliteta. Najavio je da će ubrzan razvoj putne infrastrukture, naročito izgradnja Dunavske magistrale, učiniti Viminacijum još dostupnijim domaćim i stranim posetiocima. Arheolog dr Miomir Korać, dugogodišnji rukovodilac projekta, izrazio je nadu da će Viminacijum postati popularna destinacija poput prave Pompeje u Italiji, sa milionima turista.
Istraživači podsećaju da je do sada istraženo samo tri do četiri odsto celokupnog lokaliteta, što znači da Viminacijum tek treba da ponudi svoja najveća blaga. Svako novo iskopavanje donosi jedinstvene predmete koji menjaju svest o istoriji Balkana i privlače novu publiku. Sa ovim tempom razvoja i stalnim inovacijama, ovaj arheološki park se brzo približava vrhu evropske turističke mape.
U zaključku, Viminacijum nije samo arheološki park, već i simbol bogate istorije i kulture Srbije. Njegovo očuvanje i promocija predstavljaju bitne korake ka razvoju turizma u regionu, pružajući posetiocima priliku da se vrate u vreme rimskih imperatora i otkriju skrivene tajne ovog fascinantnog mesta. Sa svakim novim istraživanjem, Viminacijum nastavlja da oduševljava i inspiriše, čime se dodatno učvršćuje kao važno mesto na turističkoj mapi Evrope.
