U Narodnom muzeju Srbije predstavljen je izuzetno značajan arheološki nalaz – 12 zlatnih ukrasa za kosu i lančića sa 21 karičicom. Ovi dragoceni predmeti otkriveni su u ostavi na lokalitetu Grmušina kosa, kod Skorenovca, tokom zaštitnih arheoloških istraživanja koja su sprovedena u okviru izgradnje magistralnog gasovoda. Ova istraživanja su rezultirala otkrićem više od 100 arheoloških celina i više od 10.000 pokretnih nalaza, uključujući keramičke posude, metalne predmete i novčiće.
Tim stručnjaka, predvođen arheologom Majom Živković iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Pančevu, sproveo je istraživanje tokom 2019. godine na deonici gasovoda koja se proteže od bugarske do mađarske granice, ukupne dužine oko 70 kilometara. U istraživanju su obuhvaćena četiri jednoslojna i dva višeslojna lokaliteta, pri čemu su na višeslojnim lokalitetima pronađeni nalazi iz bronzanog doba, starijeg bronzanog doba i kasne antike.
Pored arheoloških analiza, sprovedene su i antropološke analize ljudskih ostataka iz grobova, kao i botaničke, petrološke i zoološke analize. Ova publikacija, koju je uredila Živanovićeva, sadrži važne podatke o istraživanju i njegovim rezultatima, a ističe i veštinu u sažimanju informacija prikupljenih tokom obimnog ispitivanja.
Istraživanje je zahtevalo angažovanje velikog broja stručnjaka, a tim od 60 članova istražio je površinu od 25.000 metara kvadratnih. Maja Živković je u predgovoru naglasila da su lokaliteti koji su istraživani bili ugroženi izgradnjom gasovoda, zbog čega je bilo neophodno brzo i efikasno sprovesti istraživanje.
Gordana Gavrić, arheolog-konzervator, istakla je izazove s kojima se tim suočio tokom iskopavanja, uključujući pritisak investitora i vremenske uslove. Ova situacija je zahtevala visoku stručnost i organizacione sposobnosti članova tima.
Direktor Narodnog muzeja, Bojana Borić Brešković, naglasila je značaj nakita koji je pronađen, istakavši da je reč o umetničkom delu srednjeg bronzanog doba, starom oko 1.500 godina pre nove ere. Ovaj nakit, težak ukupno 127,8 grama, nije pronađen rasut, već pohranjen unutar male keramičke urne, što ukazuje na njegov poseban značaj u arheološkom kontekstu. Zlatni predmeti, od precizno tordiranih žica do bogato dekorisanih komada, svedoče o visokom društvenom i ekonomskom statusu zajednica koje su naseljavale ovaj prostor pre tri i po milenijuma.
Dr Marija Ljuština, vanredni profesor na Odeljenju arheologije Filozofskog fakulteta u Beogradu, opisala je publikaciju kao naučno-umetničko delo koje pruže sveobuhvatnu sliku o prošlosti. Složenost i multidisciplinarnost istraživanja predstavljaju primer arheologije 21. veka.
Na promociji publikacije u atrijumu Narodnog muzeja govorili su i Darko Ješić, većnik za kulturu grada Pančeva, i Milica Minić, direktor Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Pančevu. Maja Živković je izrazila zahvalnost svim kolegama i saradnicima koji su učestvovali u ovom značajnom projektu.
Ovaj arheološki podvig u Južnom Banatu ne samo da osvetljava bogatu istoriju ovog regiona, već i pokazuje kako moderna arheološka istraživanja mogu doprineti razumevanju prošlosti kroz saradnju između različitih disciplina i stručnjaka. Ovi nalazi predstavljaju vredan doprinos našem znanju o civilizacijama koje su naseljavale ovo područje i o njihovim običajima, životu i kulturi.
