U Srbiji se svake godine registruje oko 7.000 novih slučajeva raka pluća, dok nažalost, oko 5.000 ljudi umre zbog ove bolesti, koja predstavlja najčešći tip maligniteta u zemlji. Iako je pušenje i dalje glavni uzrok raka pluća, alarmantan trend pokazuje da sve više obolelih čine nepušači, a među njima su posebno istaknute žene.
Prema najnovijim istraživanjima, rak pluća kod nepušača je peti najčešći uzrok smrtnih ishoda od kancera širom sveta. Međunarodna agencija za istraživanje kancera ukazuje na porast broja obolelih koji nikada nisu pušili. Onkolog profesor dr Vladimir Kovčin ističe da se rak pluća u 90% slučajeva javlja kod pušača, dok 10% slučajeva čine nepušači, s tim da su žene najčešće pogođene ovom bolešću.
Profesor Kovčin naglašava da je evidentan porast broja obolelih među ženama, pri čemu je sada gotovo izjednačen broj obolelih žena i muškaraca. Takođe, zabrinjava i pojava dece koja počinju da puše već u osnovnoj školi.
Tri ključna faktora koja doprinose razvoju raka pluća kod nepušača su aerozagađenje, izloženost hemikalijama i azbestu, kao i pasivno pušenje. Kako dr Kovčin objašnjava, deca čiji roditelji puše postaju pasivni pušači, a kancerogene materije se nakupljaju u njihovim plućima tokom vremena, što povećava rizik od obolevanja od raka.
Prevencija je od suštinskog značaja, posebno za radnike u industrijama kao što su petrohemija i hemijska industrija. Međutim, pojedinci imaju malo kontrole nad aerozagađenjem. Potrebno je uvesti filtere na dimnjake termoelektrana kako bi se smanjilo zagađenje vazduha, dok u manjim gradovima i u Beogradu često dolazi do spaljivanja materijala koji oslobađaju toksične supstance.
Simptomi raka pluća su često nespecifični i mogu podsećati na druge bolesti, kao što su bronhitis ili upala pluća. To dovodi do situacije u kojoj lekari mesecima leče pacijente misleći da se radi o benignim oboljenjima, dok je zapravo reč o raku.
Prema interaktivnoj mapi koja prikazuje rasprostranjenost maligniteta u Srbiji, najviše obolelih od raka pluća registrovano je u Severnobanatskom, Srednjebanatskom, Borskom i Južnobačkom okrugu, kao i u Beogradu, pri čemu su žene posebno podložne ovoj bolesti.
Dr Kovčin smatra da su glavni uzroci porasta broja obolelih mlađih od 45 godina okruženje u kojem živimo, kvalitet vazduha, vode i hrane. Starije generacije su živele u mnogo manje zagađenom okruženju, a današnje generacije su izložene većem zagađenju.
Kada je reč o naslednim faktorima, dr Kovčin naglašava da oni nisu primarni uzrok oboljenja, već je ključni razlog zagađenje u našem okruženju. Kumulacija štetnih materija sa kojima smo svakodnevno u kontaktu može dovesti do razvoja karcinoma.
Najraniji simptomi raka pluća mogu uključivati kašljanje, iskašljavanje krvi, otežano disanje, i bolove u grudima. Lokalizovano širenje raka može uzrokovati bol u ramenu ili promuklost. Osobe koje često imaju ponavljajuće respiratorne infekcije treba da budu posebno oprezne.
U borbi protiv raka pluća, važno je podizati svest o faktorima rizika i simptomima, kako bi se omogućila rana dijagnostika i pravovremeno lečenje.
