Ovo izdanje knjige „Od osvajanja slobode do ličnog pečata – žene arhitekti u zbirkama Muzeja nauke i tehnike“, autora dr Snežane Toševe, predstavljeno je u Muzeju nauke i tehnike 3. marta. Knjiga istražuje život i rad 57 žena arhitekata koje su značajno doprinele vizuelnoj kulturi u Srbiji i regionu. Ovo delo donosi do sada neistražene informacije o njihovim opusima, uključujući studentske radove, planove, skice, tehničku dokumentaciju, fotografije i druge dokumente koje su sačuvane u zbirkama muzeja.
Jedan od ključnih ciljeva knjige je da skrene pažnju na doprinos žena u arhitekturi, koji je često bio zapostavljen u istorijskim narativima. Dr Toševa ističe da je bogatstvo ovog istraživanja u raznovrsnosti sačuvanih materijala koji osvetljavaju različite aspekte života i rada žena arhitekata.
Pored dr Toševe, na promociji knjige govorili su i Zoran Lević, direktor Muzeja nauke i tehnike, Milana Rikanović iz Kancelarije Ujedinjenih nacija za rodnu ravnopravnost i osnaživanje žena (UN Women), kao i prof. dr Nađa Kurtović Folić, koja je recenzentkinja dela. Ovi govornici su dodatno osvetlili značaj istraživanja i važnost uključivanja ženskih doprinosa u arhitekturi u širu društvenu svest.
Knjiga se takođe prisetila Divne Đurić Zamolo i Nadežde Bogojević, koje su 1976. godine započele sistematsko istraživanje ove teme. Njihov rad je postavio temelje za dalje proučavanje i valorizaciju uloge žena u arhitekturi, a dr Toševa se kroz ovo delo nastavlja na njihovo nasleđe.
Žene arhitekti često su se suočavale sa brojnim izazovima i preprekama, kako na profesionalnom tako i na ličnom planu. Njihovo prisustvo u arhitekturi nije uvek bilo prepoznato ili uvaženo, što dodatno čini ovo istraživanje značajnim. U knjizi se nalaze i priče o pojedinim arhitektama, njihovim radovima i uticaju na gradsku sredinu, što pruža uvid u različite aspekte njihovog delovanja.
Pored arhitekture, žene su se često angažovale i u drugim oblastima umetnosti i nauke, ali je njihovo prisustvo u arhitekturi posebno važno zbog načina na koji oblikuje prostor u kojem živimo. Kroz analizu njihovih radova, knjiga otkriva kako su žene arhitekti doprinosile ne samo estetskom, već i funkcionalnom aspektu gradskih prostora.
Jedan od zanimljivih aspekata knjige je i prikaz studentskih radova, koji pokazuju kako su mlade žene već na početku svoje karijere razvijale jedinstvene pristupe i ideje u arhitekturi. Na taj način, knjiga ne samo da osvetljava postignuća žena arhitekata, već i inspiriše nove generacije da nastave sa istraživanjem i razvojem u ovoj oblasti.
Promocija knjige održana je u okviru događaja koji je imao za cilj da podstakne diskusiju o važnosti rodne ravnopravnosti u arhitekturi i šire. Ovaj događaj je takođe pružio priliku za razmenu ideja i iskustava među stručnjacima iz različitih oblasti, kao i da se istakne značaj saradnje između institucija u promovisanju i očuvanju kulturnog nasleđa.
U svetlu svih ovih informacija, knjiga dr Snežane Toševe predstavlja važan doprinos razumevanju i valorizaciji uloge žena u arhitekturi. Ona ne samo da dokumentuje njihove živote i radove, već i poziva na refleksiju o tome kako možemo dalje unaprediti rodnu ravnopravnost u svim aspektima društvenog života. Ova knjiga je pravi korak ka prepoznavanju i afirmaciji žena koje su oblikovale našu arhitektonsku baštinu.
