Patrijarh srpski Porfirije će sutra, 7. septembra 2026. godine, u 12 sati, služiti opelo generalu Ratku Mladiću u crkvi Svetog apostola Luke na Košutnjaku, saopštila je Srpska pravoslavna crkva (SPC). Ova vest izazvala je brojne reakcije u javnosti, s obzirom na to da je Mladić bio ključna figura u ratu u Bosni i Hercegovini i da je optužen za ratne zločine, uključujući genocid u Srebrenici.
Ratko Mladić, bivši komandant Vojske Republike Srpske, uhapšen je 2011. godine i izručen Haškom tribunalu, gde je 2017. godine osuđen na doživotnu kaznu zatvora zbog ratnih zločina. Njegova smrt, koja je nastupila nakon dugotrajne borbe sa zdravstvenim problemima, izazvala je podeljene reakcije među građanima, kako u Srbiji, tako i u regionu.
U saopštenju SPC naglašava se da će opelo biti služeno kao znak poštovanja prema Mladiću, koji se u crkvenom kontekstu opisuje kao „pravoslavni hrišćanin i vojnik srpski“. Ova formulacija dodatno je podstakla rasprave o ulozi crkve u nacionalnim i političkim pitanjima, kao i o načinu na koji se istorijske ličnosti tretiraju u savremenom društvu.
Mnogi vernici i pristalice su izrazili žaljenje zbog smrti generala, smatrajući ga herojem koji je branio srpske interese tokom rata. S druge strane, brojni kritičari i žrtve ratnih zločina smatraju da opelo i javno poštovanje prema Mladiću predstavljaju dodatnu bol za preživele i progonjene tokom ratova na Balkanu.
U poslednjim decenijama, Srpska pravoslavna crkva je često bila u centru pažnje zbog svojih stavova o ratovima devedesetih, kao i zbog načina na koji se odnosi prema ratnim zločincima. Mnogi vernici su izrazili zabrinutost da ovakvi događaji mogu dodatno polarizovati društvo i uticati na pomirenje u regionu.
Iako SPC ima pravo da služi opela i sprovodi liturgije po svom nahođenju, pitanje kako se postaviti prema kontroverznim ličnostima kao što je Ratko Mladić ostaje otvoreno. Naime, crkva je istovremeno dužna da neguje nauk Hristov, koji poziva na ljubav i praštanje, ali i da se suoči sa istorijskim činjenicama i svojim mestom u tom kontekstu.
U vezi sa opelom, neki analitičari sugerišu da bi crkva mogla da razmotri i način na koji se organizuju ovakvi događaji, kako bi se izbegle tenzije i sukobi u društvu. U tom smislu, od suštinskog je značaja kako će se crkva postaviti prema prijemima ljudi koji su bili direktno ili indirektno povezani sa ratnim zločinima.
Pored toga, opelo generalu Mladiću može imati i političke reperkusije. U Srbiji, gde se nacionalni sentiment često koristi u političke svrhe, ovakvi događaji mogu uticati na javno mnjenje i stavove prema prošlim ratovima.
Tokom narednih dana, očekuje se da će se nastaviti rasprava o ovom događaju, a mnogi će pratiti reakcije kako unutar Srbije, tako i izvan nje. Ovaj slučaj ponovo otvara pitanje o tome kako se društva nose sa svojom prošlošću i kako balansu između sećanja na heroje i suočavanja sa zločinima.
U svakom slučaju, opelo generalu Ratku Mladiću neće ostati bez odjeka, i biće zanimljivo videti kako će se ovaj događaj odraziti na odnose unutar Srbije, kao i na šire regionalne tenzije. Sa svakim novim danom, prošlost postaje važnija, a pitanja identiteta i nacionalnog ponosa se ponovo pojavljuju.
