Dan svetih prvovrhovnih apostola Petra i Pavla, koji se obeležava 12. jula po novom kalendaru, predstavlja jedan od najvažnijih praznika Pravoslavne crkve. Ovaj dan je posvećen svetim apostolima Petru i Pavlu, koji su svojim propovedanjem širili Hristovu reč širom sveta i na kraju podneli mučeničku smrt zbog svoje vere.
Praznik svetih apostola Petra i Pavla nosi duboko značenje, jer su ovi apostoli svojim životima, propovedima i stradanjima postavili temelje Crkve Hristove. Njihovi putevi su se razdvojili, ali ih je povezivala čvrsta vera, ljubav prema Gospodu i spremnost da daju svoje živote za Hrista. Ovaj praznik je fiksan i svake godine se obeležava 12. jula po novom kalendaru.
Istorijski gledano, tačan datum stradanja svetih apostola nije precizno utvrđen, iako Crkva čuva predanja o njihovim mučeničkim deathima. Sveti Dimitrije Rostovski, poznati crkveni pisac, ukazuje na to da su apostoli postradali istog dana ili u razmaku od jednog godine. Osnivanje zajedničkog praznika povezuje se sa prenosom njihovih moštiju u Rim 12. jula 258. godine.
Godine 324, za vreme vladavine cara Konstantina, u Rimu i Carigradu su podignuti prvi hramovi posvećeni svetim apostolima Petru i Pavlu. Ovaj trenutak je označio početak svečanijeg proslavljanja praznika, koji je tokom vekova postao jedan od najpoznatijih u Pravoslavnoj crkvi.
Na ikonama, sveti apostoli Petar i Pavle su često prikazivani zajedno. Prvobitno su bili prikazivani frontalno, dok se od 16. veka njihova slika razvila tako da su okrenuti jedan prema drugom, što simbolizuje jedinstvo njihovog apostolskog delovanja i formiranje novozavetne Crkve. Sveti Petar se obično prikazuje sa svitkom i ključem, dok sveti Pavle nosi knjigu, koja podseća na njegove poslanice u Novom zavetu.
Protojerej Igor Fomin ističe važnost ovog praznika u kontekstu višednevnih postova tokom godine. Prema njegovim rečima, svaki post priprema vernike za praznik koji govori o prelasku iz prolaznog života u večni život. Praznik svetih apostola Petra i Pavla, koji dolazi na kraju Petrova posta, podseća nas na njihovu smrt i prelazak u večnost.
U narodu, ovaj praznik nosi različite nazive, uključujući Petrovdan, Zeleni kosidbeni dani, i Petar ribar. Jedan od najlepših običaja u Srbiji je paljenje lila uoči Petrovdana. Lile, male baklje pravljene od mladih drveta, pale deca i omladina, okupljajući meštane i podsećajući na stradanje prvih hrišćana. Ovaj običaj, iako nije zvanično crkveni, Crkva blagonaklono gleda na njega, i često se praktikuje u portama hramova.
Pored toga, u nekim krajevima, Petrovdan se smatra praznikom ribara, jer je sveti Petar bio ribar pre nego što je postao apostol. Na ovaj dan završava se prolećna ribolovna sezona i počinje letnja.
U zaključku, dok narodni običaji kao što je paljenje lila čuvaju tradiciju, Pravoslavna crkva naglašava da je suština svakog praznika u zajedništvu sa Bogom. Na dan svetih apostola Petra i Pavla, najvažnije je prisustvovati svetoj liturgiji i moliti se za blagoslov i zastupništvo ovih velikih svetaca. Ovaj dan poziva vernike na dublje razumevanje svoje vere i na proslavu zajedništva sa Bogom kroz rituale i običaje koji se prenose kroz generacije.
