Na dnu Sredozemnog mora, nedaleko od jugoistočne obale Francuske, otkrivena je olupina trgovačkog broda za koju se veruje da potiče iz 16. ili 17. veka. Ovaj brod, koji je vekovima ležao skriven na velikoj dubini, prevozio je vredan teret keramike namenjene evropskim lukama. Njegovo otkriće se smatra jednim od najznačajnijih arheoloških nalaza u francuskim teritorijalnim vodama.
Olupina je slučajno pronađena tokom istraživačke misije francuske mornarice. Stručnjaci ističu da je velika dubina, na više od 2.400 metara ispod površine mora, omogućila izuzetno očuvanje lokaliteta. Na morskom dnu ostali su gotovo netaknuti keramički tanjiri, bokali, topovi i drugi predmeti koji pružaju dragocen uvid u pomorsku trgovinu tog perioda.
Brod, koji su istraživači nazvali „Kamarat 4“ po obližnjem rtu, detaljno je proučavan tokom specijalne trodnevne ekspedicije sprovedene u aprilu 2025. godine. Zbog ekstremne dubine, stručnjaci su koristili sofisticiranog podvodnog robota kojim su upravljali sa površine mora, jer ronioci nisu mogli da dopru do te dubine. Spuštanje robota do dna trajalo je skoro sat vremena, a tokom istraživanja njegove kamere napravile su desetine hiljada fotografija. Naučnici su kasnije spojili snimke kako bi napravili trodimenzionalni prikaz broda i njegovog tereta, što će omogućiti detaljnije proučavanje rasporeda predmeta i načina na koji je brod potonuo.
Rad na takvoj dubini je izuzetno zahtevan, jer svaki pogrešan pokret može da ošteti nalazište ili podigne sediment sa dna mora. Artefakti su pažljivo izvlačeni uz pomoć robotskih klešta i specijalnih kontejnera namenjenih transportu osetljivih predmeta.
Najveće interesovanje arheologa izazvala je velika količina keramike pronađene oko olupine. Na morskom dnu otkriveni su tanjiri, bokali i različite posude ukrašene geometrijskim motivima i ornamentima karakterističnim za mediteransku zanatsku proizvodnju tog vremena. Prema prvim analizama, stručnjaci veruju da je keramika proizvedena u oblasti Ligurije, na severozapadu Italije, poznatoj po trgovini i izradi keramičkih predmeta tokom 16. veka. Na pojedinim posudama primećen je i natpis „IHS“, simbol povezan sa imenom Isusa Hrista na grčkom jeziku, što ukazuje na snažan religijski uticaj tog perioda.
Tokom poslednje ekspedicije uspešno su izvučena tri bokala i jedan tanjir, a svaki predmet prethodno je precizno mapiran i dokumentovan. Posebnu pažnju privukao je bokal ukrašen tamnoplavim linijama i žutim geometrijskim detaljima, koji predstavlja jedan od najdublje izvučenih artefakata iz neke olupine pronađene u Francuskoj.
Pored keramike, istraživači su na lokalitetu pronašli i šest topova, sidro i velike metalne kotlove, za koje se pretpostavlja da su služili tokom dugih trgovačkih putovanja Mediteranom. Topovi su verovatno bili namenjeni zaštiti tereta od gusarskih napada, koji su u to vreme predstavljali ozbiljnu opasnost za trgovačke brodove.
Iako tačno odredište broda nije poznato, pretpostavlja se da je plovio prema zapadnom Mediteranu, verovatno ka Španiji ili južnoj Francuskoj. Istoričari ističu da je veoma malo pisanih tragova o trgovačkim rutama i brodovima iz tog perioda sačuvano do danas, zbog čega ovo otkriće može pružiti značajne informacije o ekonomiji i svakodnevnom životu pomoraca pre nekoliko vekova.
Međutim, među predmetima starim više od četiri stotine godina, kamere su zabeležile i savremeni otpad – plastične flaše, limenke i ribarske mreže. Ovaj prizor, prema rečima francuskih stručnjaka, predstavlja podsetnik da čak ni najdublji delovi mora više nisu potpuno zaštićeni od uticaja modernog čoveka.
