Akademik Todor Stevanović, jedan od najznačajnijih likovnih umetnika Srbije, preminuo je 24. januara 2023. godine u 89. godini. Rođen je 9. marta 1937. godine u Zalužnju kod Leskovca. Njegov doprinos umetnosti i kulturi ostavio je dubok trag, kako u Srbiji, tako i širom sveta.
Stevanović je završio studije slikarstva 1963. godine na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu, gde je bio učenik akademika Đorđa Andrejevića Kuna. Magistrirao je 1967. godine kod akademika Nedeljka Gvozdenovića. Njegova umetnička karijera nije se ograničila samo na slikarstvo; bavio se i crtežom, grafikom, filmom, keramikom, mozaikom, alternativama slobodnog medija, likovnom kritikom, teorijom umetnosti, filozofijom i književnošću.
Od 1956. godine, Stevanović je redovno izlagao svoja dela, kako na samostalnim izložbama, tako i na raznim likovnim smotrama u zemlji i inostranstvu. Njegovo prisustvo na Venecijanskom bijenalu 1999. godine predstavlja značajan trenutak u njegovoj karijeri, gde je predstavljao Jugoslaviju. Njegova dela čuvaju se i izlažu u značajnim muzejima poput Narodnog muzeja, Muzeja savremene umetnosti i Muzeja grada Beograda, kao i u mnogim muzejima i galerijama širom bivše Jugoslavije, ali i u zemljama kao što su Engleska, Danska, Holandija, Belgija, Španija, Australija, Južna Amerika, Sjedinjene Američke Države, Kanada, Austrija, Švedska i Rusija.
U 2003. godini izabran je za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti, a 2012. godine postao je redovni član. Njegova izložba pod nazivom „Todor M. Stevanović, autobiografija” održana je 2010. godine u Galeriji SANU, a za tu priliku kreirao je katalog koji je preveden na 15 jezika. Stevanović je bio član Udruženja likovnih umetnika Srbije (ULUS) i Udruženja književnika Srbije (UKS).
Tokom svoje karijere, Stevanović je dobio mnoge nagrade i priznanja, među kojima se izdvajaju: Nagrada Likovne jeseni za crtež na IV trijenalu savremenog jugoslovenskog crteža 1972. godine, Nagrada „Ljubiša Jocić“ za mapu crteža „Todor“ 1981. godine, Plaketa „Zlatno pero Beograda“ 1984. godine, Vukova nagrada 1992. godine, Prva nagrada za crtež na izložbi „Beogradski crtež“ 1993. godine, Gran pri na izložbi „Crtež i mala plastika“ 1995. godine, Nagrada Oktobarskog salona 1996. godine, kao i Nagrada udruženja „Lada“ 2012. godine. Takođe, bio je nominovan za „Kjoto” nagradu 2010. godine u oblasti umetnosti i filozofije.
Akademik Ljubomir Simović napisao je o njegovim radovima da su „sve ono što se na Stevanovićem platnima saželo u znake i slova, ambleme i formule“ oblikovali njegovu umetničku viziju, koja predstavlja „sagu o čovekovom traženju sebe u vaseljeni“. Stevanović je kroz svoje slike ispisivao priče o univerzumu, ljudskoj egzistenciji i unutrašnjem svetu svakog pojedinca.
Njegov odlazak predstavlja veliki gubitak ne samo za Srpsku akademiju nauka i umetnosti, već i za srpsku i svetsku umetnost i kulturu. Stevanovićeva umetnost ostaje kao trajno nasleđe koje će inspirisati buduće generacije umetnika i ljubitelja umetnosti. Njegov doprinos ne može biti zaboravljen, a njegova dela će se i dalje proučavati i izlagati, čime će se očuvati sećanje na jednog od najvažnijih umetnika našeg vremena.
