Ovo su neke od najznačajnijih srpskih svetinja iz Carske lavre manastira Hilandar, koje su sa Svete gore stigle u Beograd, kako bi uveličale postavku u čast 850 godina od rođenja Rastka Nemanjića – Svetog Save u Galeriji SANU. Među njima su mozaička ikona Bogorodice Odigitrije, ikona Bogorodice Mlekopitateljnice iz isposnice u Kareji, ikona Hrista Pantokratora, kao i replika ikone Bogorodice Trojeručice. Ova izložba je rezultat saradnje između Galerije SANU i Muzeja Srpske pravoslavne crkve, a otvoriće je patrijarh Porfirije i akademik Zoran Knežević.
Đakon Vladimir Radovanović, upravnik Muzeja SPC, naglasio je da je izložba osmišljena kako bi se život i delo Svetog Save prikazali na nov način. Istakao je da Sveti Sava ostaje temelj i krov našeg naroda, te da njegova prisutnost i uticaj žive i danas. Vikarni episkop moravički, prof. dr Tihon Rakićević, podsetio je na Sabor u Žiči, gde je Sveti Sava izgovorio besedu o pravoj veri, naglašavajući njegovu ulogu u prosvetiteljstvu i nadopunjavanju nedostataka predhodnika.
Sveti Sava je, prema rečima episkopa Tihona, donosio relikvije iz Svete zemlje i sakupljao svetinje koje su bile povezane sa ključnim događajima iz hrišćanske istorije. Njegov rad se smatrao izrazito značajnim, jer je usklađen sa civilizacijskim normama svog vremena. Ovaj događaj u Galeriji SANU predstavlja nastavak tog nasleđa, gde su okupljene relikvije iz različitih delova sveta, uključujući i one iz manastira Hilandar.
Među eksponatima izložbe je i kopija ikone zografa Jovana, najboljeg srpskog slikara iz 17. veka, kao i čaša koju je darovao car Ivan Grozni manastiru Mileševi 1558. godine. O konceptu izložbe govorila je dr Miljana Matić, istoričarka umetnosti iz Muzeja SPC, naglašavajući da postavku čini pet celina koje obuhvataju najvažnije trenutke u životu Svetog Save, od njegovog rođenja 1175. godine do 1935. godine kada počinje izgradnja hrama u Beogradu.
Dopisni član SANU, profesor Igor Borozan, istakao je kako su Srbi, dolazeći iz svoje postojbine, poneli sećanje na Svetog Savu, koje je tokom vekova oblikovano prema potrebama i osećanjima svake epohe. Umetnost je pratila ovo nasleđe, a na izložbi su predstavljena dela značajnih umetnika iz 19. i 20. veka. U tom kontekstu, Sveti Sava postaje zaštitnik moderne srpske države i nacionalni heroj, dok umetnost iz tog vremena priznaje njegov uticaj.
Na svečan način su dočekane relikvije na aerodromu „Nikola Tesla“, gde je ministar kulture Nikola Selaković posebno izdvojio mozaičku ikonu Presvete Bogorodice Odigitrije i Karejski tipik, koji je potvrdio i potpisao Sveti Sava. Selaković je naglasio duhovnu snagu naroda koji baštini ovakve svetinje, dok su relikvije dostupne za razgledanje do 19. jula ove godine.
Ova izložba ne samo da obeležava značajan jubilej u životu Svetog Save, već takođe pruža priliku za dublje razumevanje njegovog doprinosa srpskoj kulturi i identitetu. Prikazane svetinje i umetnički radovi osvetljavaju koliko je Sveti Sava bio ključna figura u oblikovanju srpskog religioznog i kulturnog nasleđa. Ovakvi događaji su važni za očuvanje tradicije i podsećanje na vrednosti koje su oblikovale srpski narod tokom vekova.
