Luka Nikolić, potpukovnik u penziji, publicista i istoričar, nedavno je objavio monografiju pod nazivom „Srpski spas u njedrima Bizerte“, koja donosi sveobuhvatan uvid u ulogu Severne Afrike u spasavanju srpske vojske tokom Prvog svetskog rata. U ovoj knjizi, autor je sakupio precizne podatke, uključujući jedinstvene spiskove lečenih i palih boraca, što čini ovo delo izuzetno vrednim za razumevanje istorije tog perioda.
Nikolić je godinama tragao za sudbinama srpskih vojnika koji su se nalazili daleko od domovine, i to iz ličnog razloga, jer je želeo da sazna više o svojim precima. U svom istraživačkom radu, bio je deo Komisije za identifikaciju poginulih, gde je imao priliku da se susretne sa mnogim neidentifikovanim vojnicima. Njegov cilj bio je da ove vojnike imenom i prezimenom preda njihovim porodicama i obezbedi im dostojanstven sahranu.
Ovaj proces ga je podstakao da se posveti pronalaženju sudbine svog deda i dva brata koji su nestali tokom rata. Nakon mnogo truda, otkrio je da se njegov deda nalazio u Menzelburgibi. Jedan od njegovih braće poginuo je nedugo pre kraja rata, dok se drugi nalazio na Kajmakčalanu, čije telo je sahranjeno u Zejtinliku. Ova otkrića, koja su ostala nepoznata više od jednog veka, ističu značaj Nikolićevog istraživanja.
Nikolić se zapitao zašto je prošlo toliko vremena da se otkriju sudbine ovih junaka i ko je odgovoran za to zaboravljanje. Njegovo prvo delo, „Srbijo, majko i maćeho“, objavljeno je 2010. godine, a u njemu se osvrće na način na koji je Srbija tretirala svoje vojnike. On opisuje kako su ratnici gledali na Srbiju kao na majku tokom rata, dok su nakon završetka rata postali zaboravljeni, a zemlja im je postala „maćeha“. Oficiri su dobijali veće činove i pozicije, dok su zaboravljali na svoje vojnike koji su im spašavali živote.
U monografiji „Srpski spas u njedrima Bizerte“, Nikolić ističe da je tokom Prvog svetskog rata u Severnoj Africi boravilo 61.260 srpskih vojnika. Od ovog broja, 41.000 vojnika je bilo u Bizerte radi lečenja, dok je 16.000 boravilo za obuku. Ovi podaci dodatno osvetljavaju značaj Bizerte kao ključne tačke za srpske vojnike tokom rata.
Nikolićovo istraživanje ne samo da osvetljava sudbine pojedinaca, već i doprinosi razumevanju šireg konteksta srpske vojske tokom Prvog svetskog rata. Njegova monografija predstavlja značajan doprinos srpskoj istoriji i kulturi, pružajući uvid u zaboravljene priče o hrabrosti, patnji i žrtvama srpskih vojnika.
Uloga Severne Afrike tokom Prvog svetskog rata često je zapostavljena, a Nikolićeva knjiga pomaže da se ova važna tema ponovo stavi u fokus. Njegov rad je podsticaj za sve one koji žele da istraže i razumeju kompleksnost srpske istorije, kao i za one koji se bave očuvanjem sećanja na svoje pretke.
Nikolić je svojom monografijom takođe otvorio pitanja o odgovornosti društva da ne zaboravi one koji su se borili za slobodu. Njegovo istraživanje i otkrića služe kao podsetnik na važnost očuvanja sećanja na žrtve rata i na potrebu da se brinemo o onima koji su se borili za našu slobodu. U svetlu svih ovih informacija, knjiga „Srpski spas u njedrima Bizerte“ postaje neprocenjivo delo za buduće generacije, koje će osvetliti put srpskih vojnika u teškim vremenima i podsetiti nas na važnost sećanja na njih.
