Na današnji dan, pre tačno 150 godina, u Vranju je rođen Borisav Bora Stanković, jedan od najznačajnijih srpskih pisaca. Njegovo delo i uticaj na književnost ostavili su dubok trag, a njegov rodni grad danas obeležava ovaj veliki jubilej kao događaj od nacionalnog značaja. Ovaj jubilej nije samo podsećanje na prošlost, već i potvrda da Stankovićeva reč ostaje relevantna i u savremenom društvu.
U Vranju, grad pod Pržarom, svečano se obeležava Stankovićeva umetnost kroz akademije, izložbe i kulturne manifestacije. Slogan „Svako mora da ima upaljen fenjer u glavi” postao je inspiracija za brojne događaje koji oživljavaju duh starog Vranja. Grad se ne seća samo svog najpoznatijeg pisca, već i identiteta koji je Bora definisao kroz svoja dela kao što su „Nečista krv” i „Koštana”. Ova dela su i danas neizostavna u repertoarima pozorišta i književnim krugovima.
Muzej-kuća Borisava Stankovića, smeštena u Baba Zlatinoj ulici, predstavlja čuvara njegovog duha. Ova kuća, koja je nedavno renovirana i obogaćena stalnom postavkom, nudi posetiocima uvid u život i rad ovog velikana. Stare sofe, minderluci i lični predmeti podsećaju na njegovu porodicu i detinjstvo, posebno na babu Zlatku, koja mu je usadila ljubav prema narodnom folkloru. Iako je njegov dom zaštićen kao kulturno dobro, mnogi lokaliteti koje je Bora opisivao su nestali pod udarom modernizacije. Ipak, duh starog Vranja opstaje kroz retke preostale delove grada.
Bora Stanković nije pisao samo o Vranju, već i o univerzalnim temama poput društvenog i emotivnog ropstva. Njegovi likovi su tragične figure, razapete između patrijarhalnih okova i lične slobode. U savremenom kontekstu, likovi poput Sofke postaju simboli borbe za prava žena i ličnu slobodu. Njegova dela i dalje izazivaju empatiju i razumevanje prema patnji i marginalizovanim grupama.
Povodom velikog jubileja, važno je naglasiti da Stanković ostaje jedan od retkih pisaca koji su uspeli da lokalne sudbine pretvore u univerzalne. Njegova dela, koja su prepoznata kao remek-dela, i dalje se igraju na pozorišnim scenama, osvetljavajući ljudsku sudbinu kroz vekove. U ovom svetlu, Bora Stanković postaje simbol večnog stvaralaštva koje ne gubi na aktuelnosti.
Podaci o Borinom životu i delu govore sami za sebe. Rođen je 1876. godine u Vranju, a roman „Nečista krv” objavio je 1910. godine, što ga je odmah učinilo jednim od najvažnijih pisaca svog vremena. Iako je po obrazovanju bio pravnik, njegova prava strast bila je književnost. Njegov doprinos srpskoj kulturi i književnosti prepoznat je i od strane savremenika, a njegova dela i danas izazivaju interesovanje u literarnim krugovima.
Obeležavanje 150 godina od njegovog rođenja od strane države i Ministarstva kulture Srbije ukazuje na značaj koji Bora Stanković ima za srpski narod. Njegova Muzej-kuća u Vranju postala je centralna tačka okupljanja, gde se čuva sećanje na njegov lik i delo. Kako vreme prolazi, važno je da se ne zaboravi njegovo nasleđe i da se podstakne nova generacija da istražuje njegova dela i vrednosti koje ona nose.
Veliki jubilej nije samo protokolarni događaj, već i podsetnik na to koliko je važno očuvati sećanje na autore koji su oblikovali kulturu i identitet naroda. Stanković je ostavio trajan pečat na duši srpskog naroda, a njegovo delo će se prenositi sa generacije na generaciju, svetleći kao „fenjer“ u srcima onih koji ga čitaju i razumeju.
