U čuvenoj londonskoj aukcijskoj kući „Sadebi“, na aukciji pod nazivom „Orijentalisti“, danas je prodato značajno umetničko delo Paje Jovanovića, slika „Odmor stražara“. Ova slika, koja je deo Jovanovićeve orijentalne serije, dostigla je cenu od 217.600 funti, što predstavlja veliki uspeh za srpsku umetnost na međunarodnoj sceni.
Platno je bilo ponuđeno kao lot broj 20, a procenjena vrednost pre aukcije kretala se između 80.000 i 120.000 funti. Dimenzije ovog ulja na platnu su 44,5 puta 53,5 centimetara, dok je sa ramom 60 puta 69 centimetara. Pre nego što je aukcija počela, slika je već imala ponudu od 140.000 funti. Ova vredna slika na aukciju je došla iz privatne kolekcije u Škotskoj, a prethodno je kupljena u Londonu, 31. avgusta 1965. godine, u galeriji „Mek Konal i Mejson“.
Paja Jovanović, jedan od najpoznatijih srpskih slikara, poznat je po svojim slikama koje prikazuju bašibozuke, a njegovi radovi su na aukcijama u „Sadebiju“ često postizali visoke cene. Na primer, u aprilu 2018. godine, slika „Dva bašibozuka pred kapijom“ prodana je za 465.000 funti, čime je postala najskuplji rad nekog srpskog umetnika prodat na aukciji.
U novembru 2023. godine, Muzej grada Beograda, koji takođe uključuje Muzej Paje Jovanovića, kupio je sliku „Odmor bašibozuka“ za 240.000 funti na ovoj istoj aukciji. Ova transakcija je bila značajna jer je prvi put da je država Srbija učestvovala na nadmetanju kod „Sadebija“. Slika je bila procenjena između 70.000 i 100.000 funti, a dimenzije su bile 41 puta 32,5 centimetara, odnosno sa ramom 68 puta 60,5 centimetara. Uočljivo je da se ova slika gotovo identično poklapa sa juče prodatim uljem „Odmor stražara“, a jedine razlike su u kadru i detaljima, što ukazuje na to da pripadaju istoj seriji Jovanovićevih radova.
Paja Jovanović je studirao na Akademiji u Beču kod Karla Leopolda Milera, a među njegovim patronima bio je i srpski kralj Aleksandar. Njegovi radovi su izlagani u Beču, Minhenu i Berlinu, a stvorili su međunarodnu reputaciju, posebno među kolekcionarima iz Engleske i Amerike. Jovanovićeve slike su poznate po detaljnoj obradi likova, posebno ratnika i bašibozuka, i često su prikazivale autentičan život stanovnika Crne Gore i Albanije.
Postavlja se pitanje ko je kupac slike „Odmor stražara“. Prema informacijama iz Galerije ARTE, koja sarađuje sa domaćim kolekcionarima, neki od njih su učestvovali na aukciji, ali su se povukli iz trke kada je Muzej grada Beograda kupio „Odmor bašibozuka“. To može značiti da je moguće da je neki kolekcionar iz Srbije uspeo da dobije „Odmor stražara“.
Umetnička dela Paje Jovanovića inspirisana Orijentom na svetskom tržištu umetnina često su tri puta skuplja od njegovih drugih slika. Ovaj značajan umetnik započeo je sa radom na orijentalnim temama pod uticajem svog profesora, koji je bio zaljubljenik u Egipat. Jovanović je putovao po Crnoj Gori i Albaniji, beležeći život tamošnjih stanovnika, a njegova dela su se najviše prodavala u Engleskoj, ali su i druge galerije i kupci izvan Engleske pokazivali interesovanje za njegove radove.
Ova nedavna prodaja naglašava rastući značaj Paje Jovanovića kao jednog od najvažnijih umetnika u srpskoj i međunarodnoj umetničkoj sceni, dok istovremeno ukazuje na snagu i vrednost srpske umetnosti na globalnom tržištu.
