U Novom Sadu tokom januara se obeležava sećanje na žrtve Novosadske racije iz 1942. godine. Ova masovna pogibija, koja je zahvatila Srbe, Jevreje i Rome, bila je rezultat akcija mađarskih fašističkih okupacionih vlasti, koje su sprovele raciju u Novom Sadu i okolini. U okviru memorijalnog programa, otvorena je izložba pod nazivom “Ikona na ledu – Priča o Pavlu Pavloviću”, koja je posvećena jednom od više od 20 stradalih prosvetnih radnika tog perioda.
U razgovoru za Euronews Srbija, protođakon Miroslav Nikolić, upravnik Riznice Eparhije bačke, ističe važnost Pavla Pavlovića kao centralne teme ovogodišnjeg obeležavanja. Njegova ličnost je posebno izdvojena zbog fizičkih dokaza stradanja, uključujući ikonu njegove krsne slave koja je pronađena zajedno sa njim. Ova izložba ima za cilj da skrene pažnju na stradanje prosvetnih radnika tokom racije.
U januaru 1942. godine, mađarske okupacione vlasti su sprovele raciju koja je rezultirala ubistvom hiljada građana. Tela žrtava su često bacana pod led reke Dunav i Tisu, što je doveo do stvaranja grobnice u tim vodama. Ove strašne događaje obeležava i pomen koji je juče održao patrijarh srpski Porfirije, uz prisustvo više arhijereja Srpske pravoslavne crkve.
Patrijarh Porfirije je naglasio da ovaj pomen ne bi trebao biti samo trenutak u kalendaru, već zavet da se istina čuva i da se žrtve ne dele po broju, imenu ili veri. On je pozvao na vaspitavanje mladih u duhu mira i međusobnog razumevanja, kao i na istorijsku odgovornost. Njegove reči su pozvale na nadu da nikada više neće poteći ljudska krv rekama naše zemlje i sveta.
Jevrejsku službu priredio je vrhovni rabin jevrejske zajednice u Srbiji, Isak Asiel, koji je pročitao svedočenja preživelih. On je istakao da je Dunav u tim danima 1942. godine postao grobnica za mnoge sugrađane. Pomen žrtvama pogroma prisustvovali su i pokrajinski i gradski zvaničnici, što dodatno osvetljava značaj ovog događaja za zajednicu.
Gradonačelnik Novog Sada, Žarko Mićin, izrazio je snažnu posvećenost nastavku izgradnje Memorijalnog centra za žrtve pogroma i crkve Mučenika bačkih. On je naglasio da ovo nije samo obeležavanje stradanja, već zavet grada da će se sačuvati imena ubijenih i da teška tišina nikada više ne sme zavladati ulicama grada. Ova izjava dodatno oslikava kolektivnu svest i odgovornost prema prošlosti.
Racija koja se dogodila od 4. do 29. januara 1942. godine obuhvatila je široku teritoriju južne Bačke, uključujući Novi Sad, Šajkašku i Bečej. Tokom ovog perioda, mađarski okupatori su vršili hapšenja, streljanja i masovna bacanja žrtava u zaleđene vode Dunava i Tise. Prema procenama, najmanje 3.809 osoba je ubijeno tokom ovog strašnog događaja.
Obeležavanje sećanja na žrtve Novosadske racije predstavlja važan deo kolektivnog pamćenja i identiteta zajednice. Priznavanje prošlih stradanja i čuvanje sećanja na žrtve predstavlja ključni aspekt izgradnje budućnosti zasnovane na miru i razumevanju. Ove aktivnosti služe kao podsećanje na važnost očuvanja istine i borbe protiv zaborava, kako bi se obezbedilo da se slični događaji nikada više ne ponove.
U svetlu ovih događaja, izložba “Ikona na ledu – Priča o Pavlu Pavloviću” predstavlja simbol borbe za pravdu i sećanje na one koji su stradali. Kroz umetnost i kulturu, zajednica može da izrazi svoje kolektivno sećanje i odavanje počasti žrtvama, kao i da inspiriše buduće generacije da neguju vrednosti mira, tolerancije i međusobnog razumevanja.
