Viktor Orban i Robert Fico su lideri koji su u poslednje vreme često u centru pažnje zbog svojih političkih savezništava i zajedničkih inicijativa. Njihova saradnja je naročito izražena u blokiranju određenih inicijativa iz Brisela, koje smatraju neprihvatljivim za svoje zemlje. Međutim, u decembru 2025. godine, Fico je doneo zakon koji je uzrokovao značajne tenzije između njih i potencijalno narušio njihovo savezništvo.
Naime, Fico je izmenio krivični zakon tako da se javno kritikovanje ili dovođenje u pitanje Benešovih dekreta proglašava krivičnim delom, uz kaznu do šest meseci zatvora. Beneševi dekreti, koji su usvojeni 1945. godine, omogućili su oduzimanje imovine i proterivanje etničkih Nemaca i Mađara iz Čehoslovačke, što je ostavilo duboke ožiljke na društvenim odnosima, posebno u Slovačkoj gde danas živi oko 420.000 etničkih Mađara.
Ova populacija, koja čini skoro osam procenata stanovništva Slovačke, oseća se izloženom zakonima koji se koriste za oduzimanje njihove imovine. Slovačke vlasti su, pozivajući se na te stare propise, oduzimale zemljište za infrastrukturne projekte, često bez adekvatne nadoknade.
Liberalna opozicija, posebno stranka Progresivna Slovačka, iskoristila je ove slučajeve kako bi zatražila moratorijum na takve zakone. Međutim, Fico je brzo implementirao zakon koji je zabranio kritiku Benešovih dekreta, što je izazvalo proteste među etničkim Mađarima u Bratislavi i drugim gradovima. Očekivano smirivanje situacije je izostalo, a napetosti su se preneli čak i na mađarsku javnost.
U ovom kontekstu, Orban, koji se inače predstavlja kao zaštitnik mađarskih manjina u susednim zemljama, nije reagovao onako kako se očekivalo. Njegova suzdržanost u ovom slučaju je iznenadila mnoge, jer je umesto oštre osude najavio „razgovore radi razjašnjenja“ sa Ficom, ističući podršku Mađarskoj manjini u Slovačkoj, ali ne spominjući konkretne akcije.
Ova situacija je otvorila prostor za mađarsku opoziciju. Peter Mađar, lider stranke Tisa, koja uživa podršku u anketama pred nadolazeće izbore, optužio je Ficovu vladu za „otvoreno antimađarsku“ politiku, dok je Orbana nazvao izdajnikom ukoliko ne osudi novi zakon. Ove tenzije su dodatno zakomplikovale odnose između dve zemlje.
Zoltan Salaj, urednik mađarske informativne stranice „Napunk“, smatra da će Fico, usled ove situacije, izgubiti podršku među etničkim Mađarima u Slovačkoj. On naglašava da je zakon kontraproduktivan i da umesto da zaštiti posleratni poredak, samo pojačava osećaj nepravde među manjinom.
Ovaj incident predstavlja izazov ne samo za Ficu, već i za Orbana, koji je u međuvremenu zavezao ruke svojim saveznicima u Briselu. Fico ostaje ključni saveznik Mađarske u blokiranju pomoći Ukrajini i otporu prema energetskim sankcijama Rusiji, s obzirom na to da su obe zemlje značajno zavisne od ruskih energenata. U tom kontekstu, Orbanova vlada je obećala pravnu pomoć mađarskoj manjini u Slovačkoj, što dodatno komplikuje situaciju.
U zaključku, tenzije između Slovačke i Mađarske, proizašle iz Ficevog zakona o Beneševim dekretima, mogu imati dalekosežne posledice po političku stabilnost u regionu. Aktivnosti i odluke koje će biti preduzete u narednim mesecima biće od presudnog značaja za budućnost odnosa između ovih dveju zemalja, kao i za položaj etničkih Mađara unutar Slovačke.
